Sağlık hukuku, çok kapsamlı ve artık diğer hukuk dallarından bağımsızlaşarak başlı başına bir hukuk dalı hâline gelmeye başlamış bir alandır. İnsanın sağlıklı bir şekilde yaşaması ve hayatını bu şekilde sürdürebilmesi birtakım hak ve yükümlülükleri de beraberinde getirmektedir. Sağlık hukuku hasta ve hekim arasındaki hukuki ilişkilerin yanı sıra, bu ilişkinin yaşandığı ortam, hastane, verilen ilaçlar, tedavi yöntemi, gelişen teknolojik imkânların seferber edilmesi gibi çok çeşitli konuları kapsamına almaktadır. Hekim ve hasta ilişkisinde, hekimin uymak zorunda olduğu gelenek ve kurallar onun tıbbi deontoloji yönünü öne çıkarmaktadır. Hekim ve hasta arasındaki ilişkide ortaya çıkan değer sorunları da tıbbi etik alanının konusunu oluşturmaktadır. 

Hasta hakları bağlamında, temel haklar statüsünde doğrudan veya dolaylı birtakım hakların düzenlendiği, bunların birçoğunun da koruma kapsamında değerlendirildiği ifade edilmiştir.

Statü Sözleşmesi’nde 14 temel hak üzerinde durulmuş ve bunlar aşağıdaki şekilde sınıflandırılmıştır: 

1. Koruyucu Tedbirlerin Alınması Hakkı: Her bir birey hastalıktan korunmak için uygun hizmet alma ve tedavi görme hakkına sahiptir. Bu amaca ulaşmak için sağlık hizmetlerinin görevi, risk taşıyan çeşitli grupların düzenli aralıklarla ücretsiz olarak sağlık hizmetlerinden ve bilimsel araştırma sonuçları ile teknolojik yeniliklerden herkesin yararlanmasını sağlamaktır.

 2. Hizmetten Yararlanma Hakkı: Herkesin; adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlık hizmetlerinden faydalanmaya, ırk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, ekonomik ve sosyal durumları dikkate alınmadan hizmet almaya hakkı vardır.

 3. Bilgilenme Hakkı: Herkesin; her türlü sağlık hizmetinin ve imkânın neler olduğunu öğrenmeye ve sağlık durumu ile ilgili her türlü bilgiyi sözlü veya yazılı olarak almaya hakkı vardır. 

4. Rıza (onay/onam) Hakkı: Her türlü tıbbi müdahale öncesinde hastaya; kendisi ile ilgili tıbbi gerçekler, önerilen tıbbi girişimler, her bir girişimin olası risk ve yararları, önerilen girişimlerin farklı seçenekleri, tedavisiz kalmanın etkisi, tanı, sonuç ve tedavinin gidişatı anlatılmalıdır. Tüm bunlar anlatıldıktan sonra hastanın kendi el yazısı ile tüm bunları kabul ettiğine dair rızası alınmalıdır. 

5. Hekimi ve Tedaviyi Özgürce Seçim Hakkı: Tüm hastalar; sağlık kuruluşunu seçmeye, değiştirmeye ve seçtiği sağlık kuruluşunda verilen sağlık hizmetlerinden faydalanmaya, sağlık hizmeti verecek ve vermekte olan hekimlerin ve diğer sağlık çalışanlarının kimliklerini, görev ve unvanlarını öğrenmeye, seçme ve değiştirmeye hakkı vardır. Yeterli bilgiye sahip her birey farklı tedavi yöntemleri ve tedaviyi verecek kişiler arasında seçim yapma hakkına sahiptir. Hasta, hangi teşhis ve tedavi yöntemin kullanılacağı ve doktor, uzman veya hastane seçimi konularında karar verme hakkına sahiptir. Sağlık hizmetleri, bu tedaviyi uygulayacak çeşitli sağlık kurumları ve doktorlar ile alınan sonuçlar hakkında bilgi vererek bu hakkın kullanılabileceğini temin etmelidirler. Bu hakkın kullanımını kısıtlayan tüm engeller kaldırılmalıdır. Doktoruna güvenmeyen bir kişi başka bir doktor seçebilmelidir.

 6. Gizlilik (mahremiyet) Hakkı: Herkesin gizliliğe uygun olan bir ortamda her türlü sağlık hizmetini almaya hakkı vardır. 

7. Hastaların Zamanına Saygı Hakkı: Her birey hızlı ve önceden belirtilen süre içerisinde gerekli tedaviyi alma hakkına sahiptir. Bu hak tedavinin her aşaması için geçerlidir. Durumun aciliyeti ve birtakım standartlar temelinde, belli bir süre içinde verilmesi gereken hizmetler dikkate alınarak bekleme sürelerinin belirlenmesi sağlık hizmetlerinin görevidir. Her bireye hizmetten yararlanma konusunda garanti verilmeli ve bekleme listesi söz konusu olduğunda hemen imzalamaları temin edilmelidir. Her bir birey istediği takdirde gizlilik hakkına saygı göstermek kaydıyla bekleme listelerine bakabilir. Önceden belirlenen süre içerisinde sağlık hizmeti verilemezse aynı kalitede alternatif hizmetler kullanım ihtimali garanti edilmeli ve bundan kaynaklanan harcamalar makul bir süre içerisinde hastalara geri ödenmelidir. Doktorlar hastalarına, bilgi verme süresi dâhil olmak üzere yeterli zaman ayırmalıdır. 

8. Nitelikli Hizmet Hakkı: Herkesin; saygı ve ihtimam gösterilerek güler yüzlü, nazik, şefkatli bir ortamda, her türlü hijyenik şartlar sağlanmış, gürültülü ve rahatsız edici bütün etkenler giderilmiş bir sağlık hizmeti almaya hakkı vardır. Kesin standartların uyumu ve özellikleri kapsamında her birey yüksek kalitede sağlık hizmetinden yararlanma hakkına sahiptir. 36 Sağlık Hukuku Kaliteli sağlık hizmeti hakkı, sağlık kurumları ve sağlık personelinin teknik performans, konfor ve insan ilişkileri açısından tatmin edici seviyelerde sunum yapmasını gerektirir. Kesin kalite standartları genel ve istişari yöntemlerle sabitlenen ve düzenli olarak kontrol edilip değerlendirilen kesin kalite standartlarının uyum ve özellikleri anlamına gelmektedir.

 9. Güvenlik Hakkı: Herkesin sağlık hizmetini güvenli bir ortamda almaya hakkı vardır.

 10. Yeniliklere Ulaşabilme ve Yararlanabilme Hakkı: Ekonomik veya mali durumlardan bağımsız olarak (gerekçeler dikkate alınmadan) her birey uluslararası standartlara göre, yeniliklerden teşhis yöntemleri dâhil olmak üzere yararlanma hakkına sahiptir. Sağlık hizmetlerinin görevi, özellikle az rastlanan hastalıkları dikkate alarak biotıp alanında araştırmalar yapmak ve onları desteklemektir. Araştırma sonuçları uygun bir şekilde yayımlanmalıdır. 

11. Gereksiz Ağrı/Acı ve Sıkıntıdan Sakınma/Kurtulma Hakkı: Her birey hastalığının her aşamasında, mümkün olduğu ölçüde acı ve sıkıntıdan korunma hakkına sahiptir. Sağlık hizmetleri, bu bağlamda hastanın tedavisinin kolay ve rahat geçmesi için gerekli tedbirleri almalıdır. 

12. Kişisel Tedavi Hakkı: Her birey kendi kişisel ihtiyaçlarına göre teşhis ve tedavi programlarını yönlendirme hakkına sahiptir. Sağlık hizmetleri, bu amaçla bireye endeksli ve ekonomik durum ön plana çıkartılmadan yani tedavi hakkını her zaman ilk sırada tutan esnek programlar temin etmelidir. 

13. Şikâyet Etme (Başvuru) Hakkı: Herkes haklarının ihlal edildiğini düşünüyorsa mevzuat çerçevesinde her türlü başvuru, şikâyet ve dava hakkına sahiptir. 

14. Tazminat İsteme ve Alma Hakkı: Sağlık tedavisi sırasında fiziksel veya manevi ve psikolojik zarar gören bireyin kısa bir sürede tazminat alma hakkı vardır. Sağlık hizmetleri, sorumluluğun gerçekte kimde olduğu tespit edilemese bile zararın nedeni ve önemi ne olursa olsun tazminat hakkının her zaman var olduğunu temin etmelidir.

Sağlık Hukukuyla ilgili davaların takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.